«Είμαι σε απελπισία, δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω!»
Αυτή είναι μια συχνή μαρτυρία των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με το φαγητό τους.

Πράγματι, μοιάζει να είναι απελπιστικό το να βρίσκεσαι σε μία διαρκή σκέψη και αναζήτηση τροφής και κατανάλωσης.
Μην βιαστείς να χαρακτηρίσεις την εαυτή σου λόγω αυτής της συμπεριφοράς. Ψάξε για τον λόγο. Είμαι σίγουρη ότι υπάρχει κάτι σημαντικό που κρύβεται πίσω από αυτό που σου συμβαίνει.

Οι λόγοι για τους οποίους δεν μπορούμε να σταματήσουμε να τρώμε μπορεί να είναι πολλοί και εντελώς διαφορετικοί για κάθε άνθρωπο και για κάθε περίπτωση.
Το ακόλουθο κείμενο είναι της Xenia Ayiotis, η οποία προτείνει 27 αυτοαναφορικές ερωτήσεις για να αρχίσεις να εντοπίζεις τους δικούς σου λόγους.
Ως ανθρώπινα όντα, έχουμε την τάση να αποφεύγουμε κάθε είδους δυσφορία και να αναζητούμε την ευχαρίστηση. Έτσι, όταν είμαστε αγχωμένοι ή δυσκολευόμαστε με κάτι, το φαγητό μπορεί να αποτελέσει μια καλή απόσπαση προσοχής. Ναι, το φαγητό προσφέρει ανακούφιση, μέσα από την απελευθέρωση ντοπαμίνης στο σώμα. Συχνά, όμως, η υπερκατανάλωση οδηγεί σε συναισθήματα ντροπής, ενοχής και λύπης.

Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι ο λόγος για τον οποίο υπερκαταναλώνεις φαγητό ίσως είναι ένας τρόπος για να διαχειριστείς δύσκολες καταστάσεις. Όταν το άγχος ή το στρες σε οδηγεί να ανταποκριθείς με φαγητό, βιολογικά βιώνεις μια ανταμοιβή – μια «έκρηξη» ντοπαμίνης που, προσωρινά, σε κάνει να αισθάνεσαι καλά. Έτσι, ο εγκέφαλός σου εκπαιδεύεται και κάθε φορά που αισθάνεσαι δυσφορία, σου «ζητά» φαγητό, δημιουργώντας μια συνήθεια.
Άγχος – φαγητό – ανακούφιση – επανάληψη.
Ίσως μια καλή πρακτική θα ήταν να κάνεις μια παύση και να εντοπίσεις την τάση σου για φαγητό.

Παύση.
Βαθιά αναπνοή.

Διάλεξε πώς θα ανταποκριθείς σε αυτό που «πεινάει» μέσα σου.
«Ανάμεσα στο ερέθισμα και στην απάντηση, υπάρχει χώρος και χρόνος. Σε αυτόν τον χώρο και χρόνο, έχεις τη δύναμη να διαλέξεις την απάντησή σου. Στην απάντησή σου βρίσκεται η ανάπτυξη και η ελευθερία σου.» – Viktor Frankl

Αν επιλέξεις να φας, μην επικρίνεις την εαυτή σου. Η επίκριση οδηγεί μόνο στη ντροπή. Αντικατάστησέ την με μια ευγενική περιέργεια, ώστε να κατανοήσεις τι πυροδοτεί την κατανάλωση φαγητού.
Παρακάτω θα βρεις μερικές ερωτήσεις που μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου λίγο πριν ανταποκριθείς στην συνήθεια του αυτοματοποιημένου φαγητού.
Μπορείς να διαλέξεις αυτές που σου ταιριάζουν καλύτερα και να κάνεις εξάσκηση.
(Όταν το θυμάσαι, μην αναζητάς την τελειότητα, στην αρχή θα το ξεχνάς.)

1. Πεινάω;
2. Τι θα ήταν καλύτερο από φαγητό αυτή τη στιγμή;
3. Τρώω επειδή πεινάω ή από συνήθεια;
4. Θέλω πραγματικά να φάω αυτό το τρόφιμο αυτή τη στιγμή;
5. Τρώω για παρηγοριά ή για θρέψη;
6. Οκ, μπορώ να φάω αυτό που αναζητώ αυτή τη στιγμή, μπορώ όμως να περιμένω λίγο;
7. Πεινάω, βαριέμαι, έχω θυμό, έχω άγχος, νιώθω μοναξιά ή νιώθω απλά κούραση;
8. Πεινάω ή βαριέμαι;
9. Γιατί τρώω το συγκεκριμένο τρόφιμο αυτή τη στιγμή;
10. Πώς θα νιώθω αφού φάω;
11. Πώς θα νιώθω αν δεν φάω;
12. Τι άλλο μπορώ να κάνω αυτή τη στιγμή εκτός από το φαγητό;
13. Τι άλλο μπορώ να κάνω πέρα από το φαγητό;
14. Υπάρχει κάτι που δεν θέλω να νιώσω αυτή τη στιγμή;
15. Υπάρχει κάτι που δεν θέλω να κάνω αυτή τη στιγμή;
16. Τρώγοντας, τι προσδοκώ να λύσω;
17. Μπορώ να μείνω για λίγο με αυτή την ορμή για φαγητό;
18. Είναι το φαγητό η απάντηση αυτή τη στιγμή;
19. Υπάρχει κάτι που αποφεύγω;
20. Είναι μια δύσκολη στιγμή, τι πραγματικά χρειάζομαι;
21. Τι γεύση έχει;
22. Το απολαμβάνω;
23. Μήπως χρονοτριβώ;
24. Τι άλλο μπορώ να κάνω ενδιάμεσα των εργασιών μου, πέρα από το φαγητό;
25. Τι είδους πείνα έχω; Οπτική, μυρωδιάς ή καρδιάς;
26. Μπορώ να καθυστερήσω αυτή την κατανάλωση φαγητού;
27. Ποια ποσότητα θα ήταν αρκετή αυτή τη στιγμή;

Πάντα έχεις την επιλογή να τρως συναισθηματικά, δοκίμασε να το κάνεις με επίγνωση.

Δεν τρως πολύ ούτε γιατί είσαι αδύναμος χαρακτήρας, ούτε γιατί έχεις έλλειψη ελέγχου. Το φαγητό ήταν ο τρόπος σου να διαχειριστείς κάτι δύσκολο. Ο μόνος δρόμος για να το αλλάξεις αυτό ή οποιαδήποτε άλλη συμπεριφορά είναι ο δρόμος της περιέργειας, της ευγένειας και της συμπόνιας προς την εαυτή σου.

Και αν ξεχάσεις τις ερωτήσεις… θυμήσου μόνο αυτή:

Τι χρειάζομαι πραγματικά τώρα;

Μετάφραση και επιμέλεια κειμένου: Εμμανουέλα Λεουνάκη
Βρες το πρωτότυπο κείμενο εδώ.